START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH

Çocuk Ortopedisi

Çocuk Ortopedisi


cocuk_ortopedisi_doktor_muayeneÇocuk ortopedisi; Ortopedi ve Travmotoloji Anabilim Dalı’nın, bebek, çocuk ve ergenlerde rastlanan iskelet ve kas sistemi hastalıklarının tanısı ve tedavisiyle ilgilenen dalıdır.

Doğumdan ergenlik dönemine kadar, bedenin gelişimi devam ettiği için, bu süreçte karşılaşılan ortopedik rahatsızlıklar, yetişkin ortopedisine göre daha farklı tanı, izlem ve tedavi yöntemleri ile takip edilir.

Çocuklarda Görülen Ortopedik Sorunlar

Gelişimsel Kalça Çıkığı (Diplazisi)

Kalça çıkığı, halk arasındaki yanlış bir inançla, doğum sırasında bacağın çekilmesi ya da zorlanması ile gerçekleşen bir rahatsızlık olarak düşünülmekte. Aslında çoğu zaman bebek anne karnında iken kalça çıkığı söz konusudur ya da kalçanın gelişimi yetersizdir. Doğumdan sonra ebeveynlerin uygulamaları sağlık sorununun iyi veya kötü yönde gelişmesine sebep olabilir. Dolayısıyla kalça çıkığı önlenebilir, doğru yöntemlerle tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır.

Gelişimsel kalça çıkığında uyluk kemiğinin başı (femur başı) yuvasının içinde stabil olarak kalamaz. Ayrıca eklem bağları da gevşek veya gergindir. Çocuk büyüyünce kalça eklemi tam olarak çıkar. Yuva sığ, baş küçük kalır. Çocuk bu nedenle geç yürür. Tedavi edilmezse, eklemde kireçlenmeye neden olur ve kalça ağrılı bir hale gelir. Çıkık olan tarafta kısalık olur.

Gelişimsel Kalça Çıkığı Tanısı Nasıl Konulur?

Gelişimsel kalça çıkığında erken teşhis ve tedavi çok önemlidir. Bebek doğunca kalçaları muhakkak muayene edilmelidir. Şüpheli durumlarda ve risk altındaki bebeklerde ultrason tetkiki gerekir. Çocuk yürümeye başladıktan sonra teşhis edilirse tedavi zor ve daha karışıktır. Kimi zaman imkansızdır.

Gelişimsel kalça çıkığı tanısında hastanın hikayesi önemli yer tutar. Özellikle bebeklerde gebelik, doğum ve doğum sonrasının değerlendirilmesi en temel yöntemdir. Fiziki muayenede hastanın yaşına göre instabilite testleri (Ortolani, Barlow), abduksiyon kısıtlılığı, uzuvlar arasında uzunluk farklılığı, yürüyen hastalarda aksama, daha ileri yaştaki hastalarda kalça eklem ağrısının varlığı ve fizik muayenede özel testlerin uygulanması ile eklem instabilitesinin belirlenmesi tanıda önemlidir.

Bebeklerde 6-10 ay arasında yapılacak ideal tanı yöntemi kalça ultrasonografisidir. Ultrasonografinin tanıda ve tedavinin takibinde bu yaş grubunda önemli yeri vardır. Bir yaş ve üzerindeki hastalarda ideal tanı radyolojik incelemedir.

Gelişimsel Kalça Çıkığının Belirtileri

Gelişimsel kalça çıkığı bazen hiç belirti vermeyebilir ama aşağıdaki durumların varlığında bir doktora başvurmak gerekir.

  • Bacaklar arasında uzunluk farkı,
  • Cilt pililerinde asimetri,
  • Kalça hareketlerinde kısıtlılık,
  • Topallama,
  • Parmak ucunda yürüme,
  • Diz kırmadan sağa sola doğru geniş adım atma.

Gelişimsel Kalça Çıkığının Tedavisi

Tedavinin temel amacı normal hareket genişliğine sahip, ağrısız ve normal sınırlarda bulunan kalça eklemi elde etmektir. Erken tanı ve erken tedavi bu rahatsızlığın tedavisinde en önemli kriterdir. Hastalığın tedavisi yaş büyüdükçe daha karmaşık hale gelir ve sonuçları artan yaş ile kötüleşir.

Tedavi süreci yaşa göre değişkenlik gösterir. 1 yaşına kadar genellikle konservatif yöntemlerle tedavi sağlanırken, 1 yaş sonrasında genellikle cerrahi tedavilere gereksinim duyulur.

Yenidoğanlarda

Pavlik ismi verilen ve kalçayı yerinde tutan atkılar ile tedavi edilir. Bu atkı ile kalça 1-2 ay istenilen pozisyonda tutulur. Bu süre içerisinde eklem bağları sıkılaşacak, yuva gelişecek ve kalça çıkamayacak duruma gelecektir.

1-6 Aylıklarda

Pavlik atkısı bu aylarda da olumlu sonuçlar verebilir. Eğer sonuç vermezse anestezi altında kalça yerine konur ve çocuk alçıya alınır. Alçı süresi 3-4 ay sürebilir.

6-18 Aylıklarda

Anestezi altında kalça yerine konulur ve alçı yapılır. Kapalı yöntemlerle işlem tamamlanamazsa ameliyat yapılır, kalça eklemi açılır ve bu şeklide redüksiyon sağlanır. Her iki yöntemde de alçı süresi ortalama 4 ay kadardır ve zorunludur.

18 Aydan Büyüklerde

Bu dönemde durum çok daha ciddi boyutlara ulaşmıştır. Daha büyük bir cerrahi operasyon gerekebilir. Bu ameliyat ile sığ olan yuvaya derinlik verilmeye çalışılır. Büyük çocuklarda femura da müdahale edilir. Ameliyattan sonra alçı yapılır; alçı süresi 6-8 haftadır.

Çarpık Ayak (Clubfoot)

Yeni doğan 1.000 bebekten birinde bu ayak deformitesi görülür. Basit şekil bozuklukları çarpık ayakla karıştırılabilir. Çarpık ayak tanısı konurken bu anlamda dikkatli ve özenli olmak gerekir.

Çocuğun yürümeye başlamasından önce daha büyük sorunların önüne geçmek için ayaklarına normal fonksiyonunu kazandırmak çok önemlidir. Genelde ilk izlenen tedavi yöntemi germe ve alçılama yöntemidir. Eğer sonuç alınmazsa ya da alınamayacağı ön görülmüşse cerrahi tedavi uygulanır.

Germe Alçılama Yöntemi

Ayakların düzeltilmesi için, germe ve seri alçılama tekniği ile 6-12 hafta arasında sürebilen bir tedavi yöntemi uygulanır. Tedavi sonrasında ise ayağın mevcut formunu korumak ve eski haline dönmesini engellemek özel ayakkabı ve ayak desteği kullanır. Bu süreçte 7-8 yıla kadar doktor takibi önemlidir. Ayak deformitesinin tekrarı riski bu süre boyunca devam eder.

Cerrahi Yöntem

Germe alçılama yöntemi sonuç vermiyorsa, çocuk 6 ila 12 aylık iken cerrahi yöntem uygulanmalıdır. Tek bir operasyonla ayağın bütün deformiteleri düzeltilir. Çocuğun büyüdükten sonra yeniden bir cerrahi operasyona ihtiyaç duyma ihtimali çok düşüktür. Çarpık ayak ameliyatı sonrasında, ayak düzelmiş olsa bile deformite kasların çekmesi ile tekrarlayabilir. Bu tekrara izin vermemek için ayaklar en az bir yıl boyunca özel ayakkabılarla desteklenir.

Başarılı tedaviler sonucunda, çocuk normal veya normale çok yakın ayaklar sahip olur.

Doğuştan Eğri Boyun (Tortikollis)

Bebek doğduğunda boynu bir yana doğru eğik duruyorsa bu duruma doğuştan eğri boyun (tortikollis) denir. Tortikollis vakalarında boyun eğik ve baş da bir yana doğru dönüktür. Çocuğun kulağı köprücük kemiğine yakınlaşmış durumdadır. Yüzü karşıya bakar durumdadır. Bu durumun sebebi o bölgedeki kasın gergin olmasıdır.

Tortikollis’in Belirtileri

  • Baş herhangi bir yana doğru eğiktir, yüz diğer yöne doğru dönüktür.
  • Kas içerisinde sert bir kitle gözlenir. Bu kitle giderek küçülür ve kaybolur.
  • Boynun hareketleri kısıtlıdır.
  • Yüzün bir tarafı düzleşmiş, diğer tarafı da uzamış gibidir.

Tedavisi

Her eğri boyunlu 5 çocuktan birinde doğuştan kalça çıkığı görüldüğü için tanı ve tedavi işlemlerinden önce hekim bebeğin kalçasını da muayene ederek çıkık olup olmadığını araştırır. Başlangıç tedavisi günde birkaç kez yapılacak egzersizlerdir. Baş ters tarafa döndürülür ve boyun da karşı yana doğru eğilir. Bu şekilde kasın boyunun uzatılmasına çalışılır. Çocuğun yatarken başını istenilen tarafa döndürmesi için ilgisini çekecek oyuncaklar ya da eşyalar bu yöne koyulabilir. Genellikle bir yıl içerisinde eğri boyun vakaları düzelir. Düzelmezse cerrahi yöntemle gergin olan kasa müdahale edilir.

Çocuklarda Esnek Düz Tabanlık

Çocuklarda ayaktaki esnek düz tabanlık doğuştan gelir. Çocuk yere bastığında kal ayağın arkı (ayak ile yer arasında olması gereken oval boşluk) ayak tabanının esnemesi ile kaybolur.

Birçok çocuk bu şekilde, herhangi bir problem olmadan büyümeye devam eder.

Esnek düz tabanlık:

  • Ağrısızdır.
  • Yürümeyi ve spor yapmayı etkilemez.
  • Herhangi bir tedavi, ameliyat gerektirmeden kendiliğinden düzelir.
  • Esnek düz tabanlıkta, kas fonksiyonları ve eklem hareketleri normaldir; dolayısıyla ayaklar da normal kabul edilir.
  • Topuk ve parmaklar arasındaki ayağın arkının düzleşmesini kemiklerin şekilleri ve sağlam bağlar engeller.
  • Çocuk büyüdükçe ve ayakları üzerinde yürüdükçe yumuşak dokular gerginleşir ve sertleşir; ayağın arkı ortaya çıkar.
  • Genellikle 5 yaşından sonra ayak normal şeklini alır. Çocuk ergenlik çağına gelmiş ve ayağında düztabanlık hala varsa ağrı nedeni olabilir. Ağrılı durumlarda doktor muayenesi gerekir.

Tedavi

cocuk_ortopedisi_ayaklarÇocuk yürüdüğü zaman ayaklarında ve bacaklarında ağrı hissediyorsa, aşil tendonunu gerici egzersizler tavsiye edilir, tabanlık önerilir. Eğer aşil tendonu çok gergin ise alçı ile uzatma yapılabilir. Ergenlik döneminde ağrılı düztabanlık varsa ameliyat gerekebilir. Nadiren bazı esnek düz tabanlar çocuk büyüdükçe sertleşir ve ek tıbbi müdahale gerektirebilir.

İçe Dönük Basma

İçe basma, yürürken veya koşarken, ayak uçlarının karşıya doğru bakacağına içe doğru dönük durmasına denir. Çocuğunuz içe dönük basarak yürüyorsa çok büyük ihtimalle büyüdükçe normale dönecektir. Özel bir ayakkabı, egzersiz veya herhangi bir tedavi gerektirmez.

İçe basarak yürüyen çocuklar ayağı takılıp tökezleyebilir. Ayrıca, şu durumlarında bilinmesi gerekir:

  • Genellikle ağrı vermez.
  • Yürümeyi öğrenmede soru teşkil etmez.
  • Yetişkin hayatta kireçlenmeye sebep olmaz.

İçe Basma Sebepleri

  • Tibia (kaval) kemiğinde dönme,
  • Femur (uyluk) kemiğinde dönme,
  • Dizden çarpık bacak,
  • Tarak kemiklerinde içe dönüklük.

Femur Başı Kayması

Ergenlik döneminde en sık görülen kalça rahatsızlığıdır. Tedavilerden alınacak sonucun kalitesini teşhis süresi belirleyecektir. Femur kemiğinin büyümesini sağlayan kıkırdak plak baş ile boyun arasındadır. Büyümekte olan çocuklarda, bu kıkırdaktan itibaren baş yerinden oynar. Böylece kalça ekleminde deformite oluşur. Çocuk kalçasını içe doğru döndüremez, ayağı dışa doğru dönük durur, bacağı kısalır ve ayakta durmak ağrı vericidir. Bu durum,10-18 yaşları arasındaki, özellikle şişman veya atletik çocuklarda daha sık görülür. Ameliyat ile femur başı çivilerle tutturulur ve daha fazla kayması önlenir. Çiviler başın kemiğe tutunmasını sağlar. Artirit gelişmişse tedavi daha da zordur. Farklı ameliyatlar da gerekebilir.